Expertinterviews

Expertinterviews & focusgroepen

De geïnterviewde experts zijn werkzaam in volgende organisaties/sectoren:

  • Agentschap voor Natuur en Bos
  • Vlaamse Landmaatschappij
  • Stedenbouw en Ruimtelijke planning
  • Pasar vzw (recreatievereniging)
  • Toerisme Vlaanderen
  • Provincie Vlaams-Brabant
  • Westtoer
  • Onderzoeksbureau
  • Nationaal Park de Hoge Kempen
  • Trage Wegen vzw (belangenorganisatie)

> Recreatie?

Alle experts zijn zich bewust van de omvangrijkheid van het concept ‘recreatie’, maar bij een spontane uiting van ‘wat verstaat u onder recreatie?’ wordt voornamelijk verwezen naar fietsen, wandelen, paardrijden, zwemmen. Ook shoppen en bioscoopbezoek worden in enkele gevallen vermeld.

> Toerisme of recreatie?

Uit de interviews blijkt dat iedereen (zonder uitzonderling) het theoretisch onderscheid tussen toerisme en recreatie kent, maar dat in de praktijk het vaak moeilijk is om beide te scheiden. In enkele gevallen wil men het onderscheid ook niet maken omdat men streeft naar een multifunctioneel gebruik van de publieke ruimte. Infrastructuur voor toeristen kan ook gebruikt worden door recreanten en omgekeerd. Aandacht voor toerisme geeft de investering meteen ook een return on investment (besteding van externe middelen).

Het maken van het onderscheid tussen toerisme en recreatie kan zinvol zijn wanneer men de indirecte impact op welzijn en het recht op vrije tijd en ontspanning als uitgangspunt neemt van een meer duurzame benadering (sociaal aspect en draagkrachtproblematiek) van recreatieve ontwikkeling. Een lauter toeristische focus benadrukt voornamelijk de ‘profit’ zijde van de ontwikkeling (economisch potentieel);  terwijl vanuit een recreatieve benadering (ontspanning dichtbij huis) men ook aandacht heeft voor de behoeften van de lokale bevolking.

Men hoeft het onderscheid tussen toerisme en recreatie in gebiedsontwikkeling niet (kunstmatig) te maken wanneer men werkt binnen een geïntegreerd duurzaam kader.

De conclusie die kan getrokken worden uit de visie van de experts is dat er bij de uitvoering op het terrein (inrichting van de publieke ruimte) geen onderscheid hoeft gemaakt te worden wanneer men met de behoeften van beide doelgroepen (toeristen en recreanten) rekening houdt en duurzaamheidsprincipes hanteert.

Bij het opmaken van de ruimteboekhouding voor ‘recreatie’ gaat men uit van een bundeling van sectoren en doelgroepen . Toerisme, recreatie, sport, cultuur, … wordt gegroepeerd en als één sector behandeld. Het besef dat er een onderscheid bestaat en dat de belangen van de verschillende sectoren verschillen, is aanwezig binnen ruimtelijke planning.

> Recreatiebeleid?

Alle experts zijn het erover eens dat een overkoepelend recreatiebeleid niet bestaat op gewestelijk beleidsniveau. Het recreatiebeleid wordt enkel gevoerd op gemeentelijk (en provinciaal) niveau. De Vlaamse overheid kiest wel voor een integraal toerismebeleid waarin Vlaanderen als een volwaardige toeristische bestemming met een kwalitatief (recreatief) aanbod wordt gepromoot. De aanpak is duurzaam, met aandacht voor welzijn en welvaart. Recreatieve cultuur-, natuur- en sportparticipatie worden via de respectieve  sectoren en domeinen behandeld.

De experts zijn verdeeld als het gaat om de mening over de noodzaak aan een gemeenschappelijk recreatiebeleid op Vlaams niveau.  Sommige aspecten van recreatie (onder andere ruimtelijke planning en inrichting) zouden wel gebaad zijn met een overkoepelend recreatiebeleid.  Recreanten-verenigingen missen een klankbord of aanspreekpunt waar ze met verwachtingen en behoeften terecht kunnen. Sommige thema’s en aandachtspunten blijven onbesproken omdat er geen overkoepelend beleid bestaat. De experts zijn het eens dat er meer overleg nodig is, dat recreatie experts in een vroeg stadium van een planningsproces betrokken moeten worden en dat  men rekening moet houden met de behoeften van de gebruiker (zowel bewoners als bezoekers).  Er is behoefte aan cijfermateriaal en verder onderzoek naar samenwerking en kennis over recreatie in al zijn vormen en toepassingen. De verstedelijking en de interactie tussen stad en platteland zullen in de toekomst het vrijetijdsbeeld bepalen.  Ook hier dient in Vlaanderen verder onderzoek naar te gebeuren.

> Duurzame recreatie? 

Alle experts zijn vertrouwd met het begrip ‘duurzaam’ en koppelen het aan het belang van de aandacht voor  ‘people’, ‘planet’ en ‘profit’, doch slechts de helft van de geïnterviewden maken ook een vertaling naar wat dit concreet kan betekenen binnen recreatieve gebiedsontwikkeling. Een echt duurzame aanpak is nog niet overal aan de orde, ook al is men vertrouwd met de principes en de noodzaak.

Mobiliteit wordt als belangrijkste aandachtspunt aangehaald met duurzaam recreatief verkeer als concreet voorbeeld. Ook de kwalitatieve inrichting van de publieke ruimte en aandacht voor de lokale bevolking wordt vermeld. Experts die betrokken zijn bij natuur-en landschapsinrichting wijzen op de draagkrachtproblematiek evenals op het gebrek aan ruimte. Een multifunctionele invulling is noodzakelijk.  Deze aspecten komen ook duidelijk aan bod in het RSV.