Analyse van recreatiegebieden

Analyse van recreatiegebieden

De doelstelling van de vergelijkende analyse was om na te gaan op welke manier regio’s met duurzame recreatieve ontwikkeling omgaan, welke criteria of aandachtspunten worden gehanteerd om de ontwikkeling vorm te geven.

De geanalyseerde recreatiegebieden zijn:

  1. Emscher Landschapspark Ruhrgebied (D): www.metropoleruhr.de
  2. Pembrokeshire Wales (GB): http://business.wales.gov.uk/dmwales/sustainable-tourismhttp://www.walesactivitymapping.org.uk/
  3. Midpoint Leisure Boulevard (NL): www.leisureboulevard.nl
  4. Nationaal Park de Hoge Kempen (B): www.rlkm.be

De gebieden werden geanalyseerd op  6 criteria die geselecteerd werden op basis van literatuuronderzoek en de expertinterviews en focusgroepen. Deze criteria zijn:

  1. mobiliteit/toegankelijkheid (interne en externe verbindingen)
  2. organisatiestructuur/samenwerkingsverbanden/businessmodel
  3. draagvlak/sociale verbondenheid
  4. aandacht voor omgevingskwaliteit
  5. programma
  6. visie/missie/doelstellingen

Emscher Landschapspark

Kernwoorden: verbindingen maken (routes en bruggen, heden en verleden), bijzondere architectuur, creativiteit.

1. Mobiliteit: grote aandacht voor interne mobiliteit via fiets- en wandelroutes en -bruggen. De geïsoleerde attracties, bezienswaardigheden en parken worden via nieuwe fietsverbindingen ontsloten. Er werd geïnvesteerd in nieuwe paden langsheen en over de Emsher.

2. Organisatie: Het Emscher Landschapspark is een initiatief van het IBA (Internationale Bauausstellung Emscher Park), een strategisch project dat opgericht werd om de regio postindustrieel te herbestemmen via allerhande initiatieven (wonen, creatieve industrie, vrije tijd en toerisme).

3. Sociaal draagvlak. Het IBA is een top-down initiatief waarbij zoveel mogelijk partners worden betrokken bij de realisatie van nieuwe projecten en initiatieven.

4. Aandacht voor omgevingskwaliteit: Hedendaagse architectuur en landschapsinrichting spelen een belangrijke rol in de ontwikkeling van het landschapspark.

5. Programma: toeristische ontsluiting van industrieel erfgoed (o.a. Zollverein, Landschaftspark Duisburg Nord), natuurontwikkeling, recreatieve ontsluiting, entertainment, cultuur, sportpark, evenementen.

6. Doelstelling: innovatieve structuurverandering van een mijnbouwregio in een creatieve Europese metropool. Nieuwe impulsen geven aan de regio. Recreatieve ontwikkeling is een onderdeel van een totaalpakket waarbij creativiteit, innovatie, wetenschap en onderwijs centraal staan. De creatieve industrie staat centraal.

Pembrokeshire Wales

Kernwoorden: draagkracht, draagvlak, natuurbehoud, monitoring.

1. Mobiliteit: Er wordt speciale aandacht besteed aan public transport (Green way Bus Service), fietsroutes, parkings, signalisatie. De meeste bezoekers van buiten de regio arriveren met de auto. Eens in het gebied zijn goede busverbindingen en fietsroutes voorzien.

2. Organisatie: Samenwerking tussen The National Trust (grondeigenaar) en The National Park Authority (beheer, planproces, management, …).

3. Sociaal draagvlak: Bij de opmaak van het duurzaam recreatieplan Pembrokeshire Coast werden de bevolking en de stakeholders nauw betrokken. Samenwerking en het vergroten van het lokaal draagvlak is een van de belangrijkste doelstellingen van het plan. Er werden verschillende charters en codes ontwikkeld om groepen recreanten en ontwikkelaars te sensibiliseren.

4. Omgevingskwaliteit: Aandacht voor parkeerplaatsen, rustplaatsen, afvalverzameling. Voor de  inrichting van recreatieve faciliteiten wordt een beroep gedaan op de betrokkenheid en verantwoordelijkheidszin  van de stakeholders. Er bestaan niet echt richtlijnen voor landschapsinrichting. Die is immers zeer beperkt omdat men het landschap zo authentiek mogelijk wenst te houden. Er heerst een grote bezorgdheid omtrent zwerfvuil.

5. Programma: allerhande vormen van mariene en outdoor recreatie, natuurbeleving.

6. Doelstellingen: Aandacht voor de bijzondere waarde van het Nationaal Park, grote belevingswaarde gedurende het ganse jaar, betrokkenheid van stakeholders, monitoring om te waken over de draagkracht van het gebied, grote flexibiliteit tav toekomstige ontwikkelingen (climate change, …)

Visie: “We work in partnership to make Pembrokeshire a leading year round opportunity for outdoor recreation balancing protection of the special qualities of the area, respect for site capacity and promotion of environmental sustainability, with enjoyment, ease of access for everyone, a prosperous local economy and healthy and active residents. Ultimately, we simply want people to continue enjoying the National Park in a sustainable way.”

Leisure Boulevard

Kernwoorden: social innovation, samenwerking, vrijetijdseconomie.

1. Mobiliteit: Een verbetering van de toegankelijkheid en ontsluiting van de leisurecluster is een van de speerpunten van Midpoint Brabant. Toekomstperspectief.

2. Organisatie: Midpoint Brabant is een strategisch samenwerkingsverband tussen verschillende actoren (overheid, onderwijs, ondernemers) om de vrijetijdseconomie in de regio te stimuleren.

3. Sociaal draagvlak: De motor van het project draait op social innovation (slim samenwerken). De kracht van het gebied is de samenwerking tussen de verschillende actoren. Leisure wordt geclusterd aangeboden zodat het interessant wordt voor bezoekers.

4. Omgevingskwaliteit: geen duidelijk aandachtspunt.

5. Programma: Leisure Boulevard heeft een grote variëteit aan groot- en kleinschalige vrijetijdsvoorzieningen (recreatieve routes door parklandschap, internationale attracties, grote evenementen) én aansluitende, ondersteunende en toeleverende partijen, groeiende creatieve industrie en een Leisure Academy.

6. Doelstellingen: Ontwikkeling van een economische leisurecluster die gezien wordt als een hefboom voor regionale ontwikkeling (Midden-Brabant). De doelstelling van het programma Leisure Boulevard is een verdere versterking van de sector door verbreding van vrijetijdssector en waar mogelijk stimulering en het tot stand brengen van nieuwe bedrijvigheid.

Visie: “In de strategie van Midpoint Leisure Boulevard staat social innovation centraal.  Door het scheppen van nieuwe zakenmodellen en marktmechanismen in een gemeenschap van uiteenlopende belanghebbenden ontstaat een multiplier-effect. Midpoint Leisure Boulevard is continu op zoek naar nieuwe partners. Daarbij kijkt de organisatie ook heel bewust naar verbindingen met internationale ondernemers.”

Nationaal Park de Hoge Kempen

Kernwoorden: natuur- en landschapsbehoud, reconnecting mens en natuur.

1. Mobiliteit: Grote delen van het park zijn niet toegankelijk wegens ecologisch waardevol. De verkenning van het Nationale Park gebeurt via een zoneringstrategie vanuit de 6 toegangspoorten (= gedecentraliseerd om spreiding te bevorderen).

2. Organisatie: Regionaal Landschap Kempen en Maas, Projectbureau Nationaal Park de Hoge Kempen. De natuur wordt beheerd door het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB)

3. Sociaal draagvlak: Verschillende partners werken mee aan de realisatie van het Nationaal Park Hoge Kempen: de betrokken gemeentebesturen en het provinciebestuur; de Vlaamse overheid (voor grote infrastructuurwerken en de aankoop van gronden; diverse toeristische diensten; natuur- en milieuverenigingen (Rangers); horeca-ondernemers. Het is een top-down aanpak waarbij men de betrokkenheid van alle actoren voorloop stelt.

4. Omgevingskwaliteit: implementatie van een identiteitsbepalende huisstijl die doorgetrokken worden in alle vormen van communicatie (reclame, bewegwijzering, educatie, inrichting…) > herkenbaarheid, soberheid.

5. Programma: zachte recreatie, natuureducatie, natuurbeleving vanuit 6 toegangspoorten. Toerisme wordt sterk gepromoot (win-win strategie).

6. Doelstellingen: Het Nationaal Park de Hoge Kempen ontwierp het (Re)Connecting model  (succesfactoren voor de ontwikkeling van een nationaal park)  dat internationale erkenning geniet. Het is gebaseerd op 4 pijlers:

  1. (Re)Connecting people with nature
  2. (Re)Connecting  nature with nature
  3. (Re)Connecting business with biodiversity
  4. (Re)Connecting policy with practice

Conclusies

De aanpak of strategie voor recreatieve gebiedsontwikkeling gebeurt gebieds- en doelstellinggericht, op maat van het te ontwikkelen gebied en in functie van de strategische doelstellingen.  Een analyse van het gebied is noodzakelijk om een programma te kunnen opmaken.

In natuurgebieden met toeristisch-recreatieve ontwikkelingsperspectieven staan zachte recreatie en natuurbeleving voorop. Er wordt aandacht besteed aan de natuurwaarde, de fysisch-geografische waarde en de belevingswaarde. In cultuurlandschappen (cfr. Emscher  Landschapspark) wordt veel aandacht besteed aan identiteit en historiek. Hier is ook ruimte voor omgevingskwaliteit. Er staan diverse vormen van recreatie, cultuurbeleving en ontdekking van het verleden centraal. Gebieden die vanuit een economisch perspectief geviseerd worden, wat het geval was met de case Leisure Boulevard, vertrekken eerder vanuit economische potenties en laten de keuze van toekomstige activiteiten over aan partners. Bestaande troeven worden ingezet als attractiepool en trekker.

De betrokkenheid van alle stakeholders is in de vier onderzochte cases een issue. Er wordt hoofdzakelijk gewerkt met een strategisch top-down plan, dat bottom-up wordt ingevuld. Literatuur geeft aan dat co-creatie steeds belangrijker wordt om het draagvlak voldoende groot te maken.

Het verbinden van mensen en plaatsen is in drie van de vier cases een belangrijke pijler. Een goede mobiliteit binnen het gebied is in alle gevallen een aandachtspunt.